මේ දිනවල පවතින අයහපත් කාලගුණය සහ මහා ගංවතුර තත්වයත් සමඟ අප සැවොම මුහුණ දෙන ඊළඟ බරපතලම සෞඛ්ය තර්ජනය වන්නේ මී උණ (Leptospirosis) රෝගයයි. ගංවතුර බැස ගිය පසුවත් සති කිහිපයක් යනතුරු මෙම අවදානම පවතී. ඔබේත්, ඔබේ පවුලේ අයගේත් ජීවිත ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා පහත කරුණු ඉතා හොඳින් කියවා මතක තබා ගන්න.
🐀 මී උණ කියන්නේ මොකක්ද?
මෙය බැක්ටීරියාවක් මගින් බෝවන රෝගයකි. වෛද්ය විද්යාවට අනුව ලෙප්ටොස්පයිරෝසිස් (Leptospirosis) ලෙසින් හඳුන්වන මේ රෝගය “ලෙප්ටෝස්පයිරා” නම් ඉතාමත් වේගයෙන් චලනය වන බැක්ටීරියාවක් මගින් බෝවේ.
මීයන්, ගවයන්, මී ගවයන් වැනි සතුන්ගේ මුත්රාවලින් අපිරිසිදු වන ජලය, මඩ හෝ පස මගින් මිනිසාට මෙම රෝගය බෝවෙනවා.
⚠️ අවදානමට ලක්වන්නේ කවුද?
- ගංවතුරට කොටු වී සිටි හෝ ගංවතුර හරහා ගමන් කළ පුද්ගලයින්.
- ගංවතුර බැස ගිය පසු පිරිසිදු කිරීමේ කටයුතු වල නිරත වන අය.
- ගොවිතැන් කටයුතු වල නිරත වන අය.
- කාණු පද්ධති පිරිසිදු කරන්නන්.
- පාදවල හෝ කකුල්වල කැපුම් හෝ සීරීම් තුවාල තිබියදීත් තෙත හෝ මඩ සහිත ප්රදේශවල ගැවසුනේ නම්.
🤒 රෝග ලක්ෂණ හඳුනාගනිමු
රෝග කාරක බැක්ටීරියාව ශරීරයට ඇතුළු වෙලා දවස් 5 සිට 14 දක්වා කාලයකදී රෝග ලක්ෂණ පෙන්වනවා.
- තද උණ (බොහෝවිට සෙම්ප්රතිශ්යාව හෝ ඩෙංගු උණ ලෙස වරදවා වටහා ගන්න පුළුවන් මේක).
- තද හිසරදය.
- ඇස් රතු වීම.
- මාංශ පේශි සහ සන්ධි වේදනාව (විශේෂයෙන් කෙන්ද ප්රදේශයේ).
- වමනය, ඔක්කාරය.
- බඩ රිදීම.
සැලකිලිමත් වන්න: ඔබට උණ තත්ත්වයක් තියෙනවා නම්, දින 2-3 කට වඩා ඒ උණ පවතී නම් හෝ ඉහත රෝග ලක්ෂණ ඇත්නම්, වහාම වෛද්යවරයකු හමුවන්න.
🛡️ ආරක්ෂා වන්නේ කෙසේද?
- ආරක්ෂිත ඇඳුම් පළඳින්න: අපිරිසිදු ජලය ඇති තැන්වල වැඩ කරන විට දිගු රබර් බූට් සපත්තු සහ අත්වැසුම් අඳින්න.
- තුවාල ආවරණය කරන්න: ශරීරයේ ඇති කුඩා කැපුම් හෝ සීරීම් ජලයට නොයන ලෙස හොඳින් ආවරණය කර තබන්න.
- පිරිසිදු ජලය භාවිතා කරන්න: අපිරිසිදු යැයි සැක කරන ජලයෙන් මුහුණ, අත්, පා සේදීමෙන් වළකින්න.
- මීයන් මර්දනය කරන්න: නිවස අවට සහ වගා බිම්වල මීයන් බෝවීම පාලනය කරන්න (මී උගුල්/මී නාශක භාවිතා කරන්න).
- පරිසරය පිරිසිදු කරන්න: ජලය රැඳෙන ස්ථාන පිරිසිදු කර, ජලය බැස යාමට සලස්වන්න.
💊 ප්රතිකාර සහ ඖෂධ (Doxycycline)
ඔබ ගංවතුරට හසු වූ අයෙක් නම් හෝ පිරිසිදු කිරීමේ කටයුතු වල නිරත වීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ නම්, වහාම ළඟම ඇති සෞඛ්ය වෛද්ය නිලධාරී කාර්යාලයෙන් (MOH), මහජන සෞඛ්ය පරීක්ෂකවරයාගෙන් (PHI) හෝ රජයේ රෝහලකින් ඩොක්සිසයික්ලින් (Doxycycline) ඖෂධය නොමිලේ ලබාගන්න.
එය වෛද්ය උපදෙස් මත පමණක් භාවිතා කරන්න (ගැබිණි මව්වරුන් සහ කුඩා දරුවන් සඳහා වෙනත් ඖෂධ නිර්දේශ කරනු ලැබේ).
🛑 නිසි ප්රතිකාර
මී උණ සඳහා ප්රතිජීවක ඖෂධ (Antibiotics) තිබෙනවා. නිසි කලට වෛද්ය ප්රතිකාර ගැනීමෙන් රෝගය සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කරගන්න පුළුවන්. රෝගය උත්සන්න වීමට පෙර ඉක්මනින් ප්රතිකාර ගැනීම ජීවිතය බේරා ගැනීමට ඉතා වැදගත්.
නිරෝගීව ඉන්න. වැඩි විස්තර ගන්න ඔබේ පවුලේ ඖෂධවේදියා, ඔබේ ප්රදේශයේ මහජන සෞඛ්ය පරීක්ෂක (PHI) හෝ වෛද්යවරයා හමුවන්න.
